Τα τελευταία χρόνια τα στοιχεία από έρευνες επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει ραγδαία αύξηση των αλλεργιών.
Σχεδόν το 1/3 του πληθυσμού πιστεύει ότι πάσχει από κάποια τροφική αλλεργία, κάτι που οφείλετε στην λανθασμένη ενημέρωση και άγνοια. Εντούτοις μόνο το 8 % των παιδιών και το 4 % των ενηλίκων έχουν στην πραγματικότητα κάποιου είδους τροφικής αλλεργίας.
Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να κάνω μια υποσημείωση.
Πολλές φορές ο κόσμος συσχετίζει τις τροφικές αλλεργίες με την δυσανεξεία που στην πραγματικότητα είναι δύο διαφορετικές παθήσεις που πολλές φορές εμφανίζουν κοινά συμπτώματα όπως ναυτία, πόνος στο στομάχι, διάρροια.
Η δυσανεξεία μπορεί να αντιμετωπιστεί πιο άμεσα από την τροφική αλλεργία και τα συμπτώματα της συνήθως είναι πιο ήπια για τον οργανισμό.
Σε αντίθεση η τροφική αλλεργία μπορεί να επιφέρει μέχρι και τον θάνατο.
Τι είναι τροφική αλλεργία
Στην τροφική αλλεργία ο ανθρώπινος οργανισμός και κυρίως το ανοσοποιητικό σύστημα, αντιδρά απέναντι σε συγκεκριμένες πρωτεινες των τροφών (αλλεργιογόνα) απελευθερώνωντας μεγάλες ποσότητες ουσιών ( π.χ. ισταμίνη) οι οποίες με την σειρά τους ευθύνονται για την εκδήλωση των αλλεργικών συμπτωμάτων.
Η αλλεργική αντίδραση συμβαίνειόταν οάνθρωπος φάει, αγγίξει ή μυρίσει το τρόφιμο στο οποίο είναι αλλεργικός.
Οι περισσότερες αλλεργικές αντιδράσεις συμβαίνουν σε διάστημα 5 λεπτών έως 2 ώρες και ένα άτομο μπορεί να είναι αλλεργικό σε ένα ή σε περισσότερα τρόφιμα.
Τα συμπτώματα της δεν θα πρέπει να τα αγνοήσουμε διότι μπορεί να προβούν πολύ σοβαρά για την υγεία μας και να επιφέρουν μέχρι και τον θάνατο.
Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήστε
- Γαστρεντερικές ενοχλήσεις: Πόνος στο στομάχι, καούρες, αέρια, φούσκωμα, ναυτία, διάρροια (κοινά συμπτώματα με την δυσανεξεία)
- Εξανθήματα: Εξανθήματα σε διάφορα σημεία του σώματος, φαγούρες και κοκκινίλες στο σώμα ή στο πρόσωπο
- Πτώση αρτηριακής πίεσης: Μπορεί να προκαλέσει ζάλη ή ακόμα και λιποθυμία
- Βήχα ή φαγούρα γύρω από το στόμα: Το παρουσιάζουν συνήθως όσοι έχουν αλλεργία σε φρούτο ή λαχανικό
- Υγρά και πρησμένα μάτια με φαγούρα
- Καταρροή ή φτέρνισμα
Σοβαρά συμπτώματα
- Πόνος στο στήθος
- Δυσκολία κατάποσης
- Εμετός
- Διάρροια
Τροφές που προκαλούν τροφική αλλεργία
- Τροφές με πρωτεΐνη: Γάλα αγελάδας, κόκκινο κρέας, αυγά, ψάρια, πουλερικά, τυριά μακράς ωρίμανσης (παρμεζάνα, Γκούντα, ροκφόρ), οστρακοειδή, ξηροί καρποί ( φιστίκια)
- Φρούτα: Εσπεριδοειδή, φράουλα, ροδάκινα, μήλα, ακτινίδια, κεράσια
- Δημητριακά: Σιτάρι, προϊόντα από σιτάρι
- Αφεψήματα: Αναψυκτικά, αλκοόλ (κοκτέιλ- κρασί), αφεψήματα από βότανα, σοκολάτα, καφές
- Γενικά: Βούτυρο-μαργαρίνες που περιέχουν γάλα, λάδι από λαχανικά, λάδι από σόγια, καυτερά μπαχαρικά
Πώς να προλάβω την τροφική αλλεργία
- Γνωρίζετε σε ποια τροφή είστε αλλεργικός και διαβάζετε προσεκτικά τις ετικέτες των τροφίμων
- Ενημερώστε σε περίπτωση που φάτε έξω ή σε κάποιο φιλικό σπίτι για την αλλεργία σας
- Μάθετε πότε πρέπει να ζητήστε βοήθεια όταν διαπιστώστε την αλλεργική αντίδραση
- Έχετε στην διάθεση σας αδρεναλίνη ή κορτιζόνη
Αντιμετώπιση της τροφικής αλλεργίας
- Παραδοσιακά αποφεύγουμε το αλλεργιογόνο τρόφιμο για όσο διάστημα διαρκεί η αλλεργία
- Να γίνει διάγνωση με ακρίβεια της αλλεργίας και τα υπεύθυνα τρόφιμα
- Σωστή ενημέρωση του ασθενούς για τους παράγοντες κινδύνου
- Σωστή ενημέρωση τους ασθενούς των συμπτωμάτων της αλλεργίας
Τροφική δυσανεξεία
Η τροφική δυσανεξεία πολλές φορές συγχέεται ή χαρακτηρίζεται εσφαλμένα ως τροφική αλλεργία. Είναι δύο καταστάσεις που μοιάζουν στην συμπτωματολογία αλλά δεν είναι ταυτόσημες.
Στην δυσανεξεία επηρεάζεται ο μεταβολισμός και όχι το ανοσοποιητικό σύστημα και εντοπίζεται πρόβλημα στην αφομοίωση, απορρόφηση και μεταβολισμό των τροφών. Επομένως στην δυσανεξεία σε μια τροφή πάλι ο οργανισμός αντιδρά επηρεάζοντας κυρίως το πεπτικό σύστημα και όχι το ανοσοποιητικό.
Τα συμπτώματα στην δυσανεξεία εμφανίζονται σταδιακά από αρκετές ώρες μέχρι και 2-3 ημέρες και δεν είναι τόσο σοβαρά για την υγεία μας.
Τι είναι τροφική δυσανεξεία
Τροφική δυσανεξεία ορίζεται η ανεπιθύμητη αντίδραση του οργανισμού απέναντι στην πέψη και απορρόφηση ορισμένων τροφών. Αυτό οφείλεται κυρίως στην έλλειψη κάποιων ενζύμων ή μη ενεργοποίηση αυτών που είναι απαραίτητα για τον μεταβολισμό των τροφών.
Αιτίες που εμφανίζεται η δυσανεξεία
- Γενετικοί παράγοντες:Μητρικό γάλα, γονίδια, κληρονομικότητα
- Απουσία ενζύμων απαραίτητων για την πέψη των τροφών
- Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
- Φλεγμονώδης νόσοι του εντέρου (ελκώδης κολίτιδα, νόσος του crohn)
- Διατροφή
- Φάρμακα
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες: κάπνισμα, ρύποι, τοξικό
- Άγχος-στρες
- Ορμονικές διαταραχές
Τροφές που προκαλούν δυσανεξεία
- Τροφές πλούσιες σε λακτόζη: Η λακτόζη είναι η ουσία που βρίσκεται στο γάλα και στα γαλακτοκομικά προϊόντα
- Τροφές πλούσιες σε γλουτένη: Η γλουτένη βρίσκεται στο σιτάρι, σίκαλη, βρώμη και κριθάρι και στα προϊόντα αυτών. Η δυσανεξεία στην γλουτένη είναι γνωστή και ως κοιλιοκάκη
- Τα συντηρητικά και τα χημικά πρόσθετα ( κυρίως τεχνητά χρώματα, ενισχυτικά γεύσης και αρώματος) βρίσκονται κυρίως σε συσκευασμένα τρόφιμα
Προσοχή: Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, άλευρα από γλουτένη και προϊόντα αυτών, μακαρόνια, σαλάμι, αλλαντικά, τυριά, πατάτα, μπανάνες, κονσερβοποιημένες τροφές, κρέμες, επιδόρπια γιαουρτιού
Ερωτήσεις – Απαντήσεις
Ερώτηση: Τα βιολογικά τρόφιμα είναι ασφαλέστερα για αλλεργικούς ασθενείς;
Απάντηση: Η τροφική αλλεργία αφορά τις πρωτεΐνες των τροφών που είναι παρούσες τόσο στα συμβατά όσο και στα βιολογικά προϊόντα. (όχι)
Ερώτηση: Η τροφική αλλεργία προκαλείται συνήθως από συντηρητικά και πρόσθετα των τροφίμων;
Απάντηση: Η τροφική αλλεργία στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων προκαλείται από τις φυσικές πρωτεΐνες των τροφίμων. Κάποια συντηρητικά ή πρόσθετα μπορούν να πυροδοτήσουν κάποια συμπτώματα που μοιάζουν με αλλεργία ( π.χ. κοκκινίλα στο δέρμα) που όμως δεν είναι επικίνδυνα για την ζωή. (όχι)
Ερώτηση: Αν οι προηγούμενες αλλεργικές αντιδράσεις σε μια τροφή ήταν ήπιες και οι πιθανές επόμενες θα είναι εξίσου ήπιες;
Απάντηση: Η βαρύτητα της αλλεργικής αντίδρασης μπορεί να είναι διαφορετική κάθε φορά και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το είδος του αλλεργιογόνου, την ποσότητα της τροφής, την μαγειρική επεξεργασία, την συνύπαρξη και άλλων παραγόντων όπως μια ίωση. (όχι)
Ερώτηση: Το μαγείρεμα του φαγητού μειώνει την αλλεργιογονικότητα των τροφίμων;
Απάντηση: Αυτό είναι αλήθεια μόνο για κάποια αλλεργιογόνα. Το μοσχάρι και το καρότο μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα εάν δεν είναι κατάλληλα μαγειρεμένα. Το αυγό μπορεί να γίνει ανεκτό ψημένο όπως για παράδειγμα μέσα σε ένα κέικ.
Θα πρέπει να έχουμε στο μυάλο μας ότι η αντίδραση διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. (ναι)
Ερώτηση: Υπάρχουν συνδυασμοί τροφίμων που μπορεί να είναι αλλεργιογονικοί, παρότι ο ασθενής ανέχεται την κάθε τροφή ξεχωριστά;
Απάντηση: Δεν υπάρχει κάποιος μαγικός συνδυασμός τροφίμων που ενεργοποιεί ενδεχόμενη ‘’ κρυφή ‘’ αλλεργία. (όχι)
Διάγνωση τροφικής αλλεργία-δυσανεξεία
Δερματικές δοκιμασίες
- Δοκιμασία νυγμού: Στο βραχίονα του ασθενούς και σε συγκεκριμένες αποστάσεις μεταξύ τους, τοποθετούνται σταγόνες που περιέχουν σε αραιωμένη μορφή το υπό έλεγχο πιθανά αλλεργιογόνα και στην συνέχεια γίνεται ανεπαίσθητο τσίμπημα του δέρματος δια μέσου του εκχυλίσματος και μετά από 15-20 λεπτά γίνεται ανάγνωση των αποτελεσμάτων.
- Δοκιμασία επικόλλησης (patch test): Χάρτινα αυτοκόλλητα εμποτισμένα με διάφορα αλλεργιογόνα, τοποθετούνται στην πλάτη του ασθενούς και στερεώνονται με κολλητική ταινία. Παραμένει σε επαφή με το δέρμα 48 έως 72 ώρες και μετά αφαιρείται.
Αιματολογικές εξετάσεις
- Ζητείται έλεγχος για ολική IgE. Πρόκειται για το σύνολο των αντισωμάτων στο αίμα που σχετίζεται με τις αλλεργικές εκδηλώσεις.
- Rast test ή CAP: Λέγονται ειδικές γιατί ανιχνεύουν τα αντισώματα εκείνα που είναι ειδικά για το αλλεργιογόνο. Συνήθως ζητείται για την δυσανεξεία στην λακτοζή και την γλουτένη.
Δοκιμασίες πρόκλησης
Σε πολλές περιπτώσεις ούτε το ιστορικό, ούτε ο ενδελεχής εργαστηριακός έλεγχος αρκούν για να τεθεί διάγνωση. Σε αυτήν την περίπτωση ο ασθενής εκτίθεται στο αλλεργιογόνο που υποτίθεται ότι του δημιούργησε το πρόβλημα και αξιολογείται η αντίδραση του σε αυτό. Οι δοκιμασίες πρόκλησης γίνεται κατά κύριο λόγο για τροφικές αλλεργίες.
Όπως συμπεραίνουμε κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός , γι’ αυτό καλό είναι να γνωρίζουμε τι του προκαλεί δυσφορία καθώς και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.
Πολλές φορές αμελούμε τα συμπτώματα και τις καταστάσεις γιατί πιστεύουμε ότι θα περάσουν, αυτό είναι λάθος διότι εκτός ότι δυσκολεύει την ποιότητα της ζωής μας, μπορεί να προκαλέσει σοβαρότερα προβλήματα. Το σημαντικό όμως είναι ότι υπάρχει λύση ψάξτε την και βρείτε την για να μπορέσετε να ξαναπάρετε την ζωή στα χέρια σας.
